Śmietana na masło


Szkoła w obiektywie


        English  
Toczenie Wyrób łyżek Wyrób dziegciu Handel dziegciem Masło i ser Pieczenie chleba

Jedną z nielicznych możliwości zarobienia pieniędzy przez łemkowskie kobiety był wyrób, a następnie sprzedaż masła i sera. Jednym słowem produktów, które same wyprodukowały z często zaoszczędzonego kosztem rodziny mleka. W dzień targowy trzeba było wstać skoro świt i udać się do pobliskiego miasteczka na jarmark. Droga wynosiła czasem i kilkanaście kilometrów. Tam, rozłożywszy towar na ławach, zachwalając nabiał, czekały na kupców. Za zarobione w ten sposób pieniądze kupowały zapałki, naftę, drobne sprzęty do domu, czasem jakieś bardziej "luksusowe" towary.

Domowy wyrób masła

Gospodynie zbierały kwaśną śmietanę do maśniczki. Było to drewniane naczynie. Do dolnej części wlewało się śmietanę. Wkładało się ubijak i zatykało z góry okrągłym deklem, przez który wychodził ubijak. Układano na nim jeszcze okrągłe, małe kółko drewniane (prawdę), żeby w ten sposób nie dopuścić do chlupania śmietany z maśnicy. Teraz trzeba było wykonywać rytmiczne ruchy ubijakiem od góry na dół tak długo, aż na końcówce ubijaka (kółko z dziurami) zaczęło się zbierać masło. Bywało, że nieraz masło zrobiło się bardzo szybko, ale czasem i dwie godziny trzeba było tłuc ubijakiem, by wreszcie urobić masło. Kiedy już masło było gotowe, wyciągano je na ubijaku i przekładano do dużej misy z zimną, źródlaną najczęściej , wodą. W tej wodzie trzeba było kilkakrotnie wyrabiać masło i płukać je dotąd, aż woda pozostała zupełnie czysta. Tak wypłukane przekładała gospodyni warzechą do glinianego garnka, ładnie go formując. W maśniczce natomiast została maślanka.

Domowy wyrób sera

Z domowego mleka wyrabiano także wspaniały ser. Najpierw zlane do wiader mleko odstawiano do skwaszenia. Następnie podgrzewano je do odpowiedniej temperatury i zlewano do specjalnych woreczków. Początkowo uszyte one były z cienkiego materiału zwanego "pokrzywką", później zastąpiła go tetra. Woreczek zawiązywano i zawieszano do odcieknięcia. Kiedy już serwatka odciekła, wkładano ser do serniczki i uciskano mocno, by odciekły resztki serwatki. Nazajutrz wyjmowano z woreczka biały, wspaniały ser.


Wyrób masła


   Webmaster: Bogdan Matała