W cerkwi w Leszczynach


Szkoła w obiektywie


       
Zagroda Wnętrze izby Cerkiew Wystrój cerkwi Ikonostas Zabytki

Cerkiew w Leszczynach zbudowana jest na planie okrętu. Okręt symbolizuje życie na statku - arka Noego, czy też wędrówki do celu życia człowieka - Królestwa Bożego.

Cerkiew w Leszczynach charakteryzuje się trójdzielną konstrukcją, tzn., że jej wnętrze podzielone jest na trzy części:

  • przedsionek;
  • nawę główną;
  • prezbiterium.

Każda część cerkwi zwieńczona jest odrębną kopułą (banią). Kopuła jest cechą, która odróżnia cerkwie od innych budynków. Jest ona symbolem nieba, Boga, świętych i świata anielskiego. Kształt i liczba kopuł na cerkwi nie jest dowolna i ma swoje znaczenie symboliczne. Trzy kopuły na cerkwi w Leszczynach są symbolem Trójcy Świętej i mają cebulasty kształt, na znak płomiennej modlitwy. Na każdej kopule umieszczony jest krzyż, co oznacza, iż cerkiew oddaje chwałę Jezusowi Chrystusowi.

Do cerkwi wchodzi się od zachodniej strony przez wieżę. Wieża dominuje nad całą bryłą cerkwi i jest jej nierozłącznym elementem. Wieże - dzwonnice są charakterystyczne dla cerkwi łemkowskich i na całym obszarze Łemkowszczyzny są one czworoboczne, wzniesione w konstrukcji słupowo - ramowej. Wieża kryje w sobie przedsionek (pritwor) - pierwszą część trójdzielnej konstrukcji. W starożytności było to miejsce przeznaczone dla katechumenów (osoba przygotowująca się do chrztu), lub innych osób pozostających poza wspólnotą wiernych. Przedsionek często nazywany był również babińcem, bowiem kiedyś służył jako osobne pomieszczenie dla kobiet.

Z przedsionka wchodzi się do nawy głównej. Jest to miejsce święte przeznaczone dla wiernych (dawniej w nawie gromadzili się wyłącznie mężczyźni). Sklepienie nawy głównej wyobraża sklepienie niebieskie. W centrum nawy głównej znajduje się anałojczyk (stolik), na którym jest krzyż i ikona przeznaczona do adoracji. Zazwyczaj jest to ikona świętego lub święta, pod którego wezwaniem jest cerkiew.

W nawie głównej, za anałojczykiem znajduje się podwyższone miejsce ikonostasem, jest to soleja. Środkowa jej część, na której udzielana jest wiernym komunia święta (pryczast) to amwona. Z niej diakon wygłasza ektenie, czyta Ewangelię, a kapłan wygłasza kazanie. Oznacza górę, z której nauczał Chrystus i kamień, z którego anioł głosił myroforom (niewiastom niosącym wolność) zmartwychwstanie Chrystusa. Natomiast część solei przeznaczona dla psalmistów i chórzystów to - klirosy.

Nawę od prezbiterium oddziela ikonostas, który zasłania przed oczami ludzi to, co dla nich powinno być niewidoczne. Wierni mogą tylko spoglądać na postaci świętych i proroków. Patrzą oni niejako z nieba na zgromadzonych w świątyni ludzi.

Prezbiterium łączy z nawą troje drzwi. Są to Carskie Wrota umieszczone po środku ikonostasu. Carskie Wrota otwierane są tylko podczas nabożeństwa, w czasie którego wchodzi i wychodzi przez nie jedynie kapłan pełniący "Bożą Służbę" - Liturgię.

W ikonostasie znajduje się także dwoje drzwi: jedne z lewej, drugie z prawej strony Carskich Wrot, tzw. Diakońskie Wrota, przez które przechodzą osoby pomagające przy sprawowaniu nabożeństwa, lub sam kapłan.

Trzecią, ostatnią częścią cerkwi jest prezbiterium - ołtarz (ałtar). Jest to wschodnia część cerkwi i jest jej najświętszym miejscem. W cerkwiach ołtarz (prezbiterium) zawsze skierowane jest na wschód, na pamiątkę znajdującego się tam kiedyś rajskiego ogrodu oraz miejsca narodzin Jezusa Chrystusa. Do ołtarza wchodzić mogą tylko mężczyźni.

Najważniejsze miejsce w prezbiterium stanowi prestoł (tron). Jest to okryty specjalną szatą stół w kształcie sześcianu, sporządzony z drewna lub marmuru, na którym sprawowana jest Święta Liturgia. Do jego wyposażenia należą takie utensylia liturgiczne jak: antymis (jedwabna chusta z obrazem składanego do grobu Chrystusa, w którą wszyte są święte relikwie), ewangelia, darochranitielnica (miejsce, w którym przechowywana jest Święta Eucharystia, w Kościele Katolickim zwane cyborium), święty krzyż, siedmioramienny świecznik.

Po lewej (północnej) stronie ołtarza umiejscowiony jest stół ofiarny (żertwiennik), na którym podczas proskomidii przygotowuje się święte dary do Eucharystii.

Do wyposażenia żertwiennika należą: kielich (czasza), z której udziela się wiernym komunii świętej (pryczasti), diskos = patena (okrągły metalowy talerzyk, na którym umieszcza się chleb eucharystyczny), zwiezdica, kopije = włócznia (trójkątny nóż, który służy do krojenia prosfor), łyżyca (złota lub srebrna zakończona krzyżem łyżeczka, przeznaczona do udzielania wiernym św. komunii), wozduch (narzuta na czaszę i diskos).

Za prestołem znajduje się również górne miejsce (hornieje miesto). Jest to podwyższenie, na którym znajduje się tron dla biskupa.

Prawosławna świątynia narzuca uczucie pewnej sakralnej tajemniczości. Wierni wchodząc do świątyni, obchodzą ją dookoła, całują ikony, zapalają przed nimi świece, modlą się. Atmosfera w cerkwi przepełniona jest pobożnością.


W cerkwi w Leszczynach


   Webmaster: Bogdan Matała